کلید طلایی

مختصری درباره حروف الفبای زبان فارسی
نویسنده : مهدیار اخوان - ساعت ٢:٤٤ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٠ آبان ۱۳۸۸
 

تعداد حروف الفبای فارسی ٣٣ تاست:

ا، ء، ب، پ، ت، ث، ج، چ، ح، خ، د، ذ، ر، ز، ژ، س، ش، ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ف، ق، ک، گ، ل، م، ن، و، ه، ی.

حروف ویژه فارسی و عربی: از این حروف ٨ حرف ...


ث، ح، ص، ض،‌ ط، ظ، ع، ق

مخصوص زبان عربی است. یعنی تنها در کلمات عربی یافت میشود.

مثلا: اناث، حیله، صداقت، ضلالت، طبابت، ظل، عمق، قدرت، ...

یادراوری: باید بگوییم که حرف " ث " در کلمه های فارسی نیز بافت میشود.

مثلا: کیومرث، تهمورث، ...

حرف " ق " در واژه های مغولی و ترکی که در زبان فارسی راه یافته اند، بفراوانی پیدا می شود.

مثلا: قرق، قشون، قشلاق، قرقی، اتاق، قرمه، قابلمه، ...

چهار حرف ( پ، ژ، چ، گ ) از ٣٣ حرف فوق، در عربی بکار نمی روند، و حروف تقریبا مشابهی از لحاظ تلفظ جانشین انها می شوند. از اینرو ان حروف را حروف غیر عربی نامند. جروف غیر عربی را در واژه های عربی نمی توان یافت.

مثلا: پیاله، چهر، ژاژ، گرگ، پاساژ، چارت، گاراژ، ... ( هیچکدام از این کلمات عربی نیست ).

هرگاه این حروف در کلمات بیگانه ای که وارد زبان عربی شده اند، وجود داشته باشند به ترتیب زیر تبدیل می شوند:

" پ " به " ب "                               مثال:      پپسی      =       ببسی

" چ " به " ش " و " ص "                   مثال:      چرچیل      =       شرشیل

                                                                چین         =       صین

" ژ " به " ز "                                  مثال:       هژبر         =       هزبر

" گ " به " ج "                                مثال:       گرگان       =       جرجان

حروف جدا و پیوسته: هفت حرف ( ا، د، ذ، ر، ز، ژ، و )‌ که به حرف های پس از خود متصل نمی شوند، حروف جدا ( منفصل ) و بقیه حروف پیوسته ( متصل ) نامیده می شوند.

مثال برای حروف جدا: ارز، اذر، راه، زار

مثال برای حروف پیوسته: میز، سگ

حرکات در زبان فارسی: حرکت های ( زبر: فتحه  َ [ ae بهم چسبیده ]، زیر: کسره  ِ [ e وارونه ]، پیش: ضمه  ُ [ o ] ) اگرچه همراه با حروف فارسی نوشته نمی شوند، ولی بر اساس استعمال اهل زبان تلفظ مس شوند.

مثال:کلمه های دَر ، کِشت ، مُفت بدون اعراب نوشته می شوند و با توجه به جمله ای که در ان بکار رفته اند، با حرکت خود تلفظ می شوند.

تبصره: گاهی در زبان فارسی " الف " جانشین فتحه می شود،  " واو " جانشین ضمه، " ی " جانشین کسره.

مثال: نگونسار ( نکونسر )، کومک ( کمک )، کی ( که )

گاهی نیز صداهای " آ، او، ای، اَو، اَی " پس از حروف بیصدا می ایند و به انها به ترتیب حرکات فتحه، ضمه، کسره و فتحه می دهند.

مثال: باد، بود، بید، اورنگ، پَیدا

البته در مورد دو صدای اخیر " اَو ، اَی " باید گفت که در فارسی به صورت خاصی تلفظ می شوند.

مثال: اورنگ ( owrang ) ، پیدا ( peyda ).

واو معدوله: در میان حروف الفبای فارسی " واو " مخصوصی است که معدوله خوانده می شود. این حرف در کلمات فارسی نوشته می شود ولی خوانده نمی شود. اشنایی با اینگونه کلمات و واژه های متشابه انها که بدون واو معدوله نوشته می شوند، برای پرهیز از اشتباهات املائی خالی از فایده نیست:

خواب: خفتن                       خاب: باز پس افکنده

خوار: ذلیل                          خار: تیغ

خوازه: طاق نصرت                خازه: خمیر کرده

خواستن: اراده، طلب            خاستن: قیام

خوان: سفره                       خان: کاروانسزا، بزرگ

خورد: میل                          خرد: کوچک، ریز

خویش: خود                       خیش: گاوآهن